Bir parça kırıldığında ilk düşünce genellikle en kötüsü olur: "implant gitti mi?" Çoğu durumda kırılan şey, kemikteki parça değildir.
Kısa cevap
İmplant tedavisi tek bir parçadan oluşmaz. MouthHealthy, implantın çene kemiğine yerleştirilen bir yapı ve onun üzerine yapılan bir diş olduğunu ele alıyor [1]. Yani ağızda gördüğünüz beyaz kısım ile kemiğin içindeki kısım farklı parçalardır.
Bu yüzden "diş kırıldı" dendiğinde ilk yapılması gereken şey, hangi parçanın etkilendiğini belirlemektir — bu da ancak muayene ve görüntüleme ile mümkündür.
Üst yapı hangi parçalardan oluşur?
Basitleştirilmiş hâliyle üç bölüm vardır:
Kemikteki kısım. Kemikle bütünleşmiş olan destek.
Bağlantı parçası. Kemikteki kısmı, görünen dişe bağlayan ara eleman.
Görünen diş. Ağızda gördüğünüz, çiğneme ve görünüm işini yapan kısım.
Kırılma bu üç bölümün herhangi birinde ya da bunları bir arada tutan vida bağlantısında olabilir. Her biri farklı bir tabloya karşılık gelir ve farklı bir yaklaşım gerektirir.
Bu yüzden internetten "implant kırıldı" diye arama yapıp genel bir cevap bulmak işe yaramaz; cevap, hangi parçanın etkilendiğine bağlıdır.
Neden kırılır?
Tek bir neden yok, ama sık karşılaşılan başlıklar şunlar:
Aşırı kuvvet. Ağızdaki kuvvetler bölgeye eşit dağılmadığında, üst yapı öngörülenden fazla yük alabilir.
Gece diş sıkma ya da gıcırdatma. Bu alışkanlık, uyanıkken hissedilmediği için genellikle fark edilmez.
Sert cisim ısırmak. Buz, sert kabuklu gıdalar, kalem, tırnak.
Kapanış ayarındaki bir uyumsuzluk. O bölge her ısırışta erken temas ediyorsa fazladan yük biner.
Bağlantıdaki gevşeme. Bazen kırılmadan önce hafif bir hareket ya da his değişikliği olur — ve genellikle önemsenmez.
AAOMS, implant tedavisinin izlem gerektiren bir süreç olduğunu ele alıyor [2]; kontroller tam da bu tür gelişmeleri erken yakalamak içindir.
Kırıldığında ne yapılmamalı?
Parçayı yerine oturtmaya çalışmak. Zorlamak, altındaki yapıya zarar verebilir.
Yapıştırıcı kullanmak. Ağız içinde kullanılmak üzere tasarlanmamış hiçbir madde kullanılmamalıdır.
Kırık parçayı atmak. Çıkan parçayı saklayıp yanınızda getirmek, değerlendirmeyi kolaylaştırır.
O bölgeyle çiğnemeye devam etmek. Keskin bir kenar yanağı ya da dili yaralayabilir; ayrıca alttaki yapıya yük binmeye devam eder.
Beklemek. Şikâyet olmasa bile, açıkta kalan bir bağlantı bölgesi temizlik ve doku sağlığı açısından sorun oluşturabilir; AAP, çevre dokulardaki iltihabın izlenmesi gerektiğini ele alıyor [3].
Ne yapılmalı?
- Kliniği aramak ve durumu tarif etmek
- Kırık parçayı saklamak
- O bölgeyi kullanmamak
- Keskin kenar varsa bunu belirtmek — dili ya da yanağı yaralıyorsa öncelik değişir
- Bölgeyi temiz tutmak, ancak zorlamadan
- Ne zaman ve nasıl olduğunu not etmek — ısırırken mi, sert bir şey yerken mi, sabah uyandığınızda mı
Son madde, göründüğünden daha değerlidir. Sabah uyanınca fark edilen bir kırık, gece sıkma alışkanlığına dair bir ipucu olabilir.
"Tamir edilir mi?"
Bu sorunun cevabı hangi parçanın etkilendiğine bağlıdır ve bu yazıda tek bir yanıt verilemez. Görünen kısımdaki bir kırık ile bağlantı bölümündeki bir sorun aynı şey değildir.
Belirleyici olan şu üç şeydir: kırığın yeri, kemikteki kısmın durumu ve çevre dokuların sağlığı. Bu üçü değerlendirilmeden yapılacak her yorum tahmin olur.
Kemikteki kısmın korunamadığı durumlarda ise konu yeniden bir eksik diş planlamasına döner; MouthHealthy, eksik dişler için farklı yaklaşımların bulunduğunu ele alıyor [5]. Bu, sık karşılaşılan bir sonuç değildir ama ihtimal olarak konuşulması gereken bir başlıktır.
Tekrarı önlemek
Kırık onarıldıktan sonra sorulması gereken asıl soru şudur: neden kırıldı?
Nedene bakılmazsa aynı şey tekrarlayabilir. Bu nedenle değerlendirmede genellikle şunlar gözden geçirilir:
- Kapanış ilişkileri ve o bölgenin aldığı yük
- Gece sıkma alışkanlığının olup olmadığı
- Karşı çenedeki dişlerin durumu
- Beslenme ve ısırma alışkanlıkları
- Çevre dokuların sağlığı [3]
NHS, tedavi sonrası bakımın ve düzenli kontrollerin sürecin parçası olduğunu ele alıyor [4].
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
- Üst yapıda kırık, çatlak ya da parça kaybı varsa
- Bölgede hareket hissediyorsanız — bu beklenen bir durum değildir
- Keskin bir kenar dilinizi ya da yanağınızı yaralıyorsa
- Bölgede ağrı, şişlik ya da kanama varsa [3]
- Isırırken o bölge önce temas ediyorsa
- Sabahları çene kaslarınızda yorgunluk varsa — sıkma alışkanlığı değerlendirilmelidir
- Bölgeden kötü koku ya da tat geliyorsa
- Uzun süredir kontrole gitmediyseniz [2]
Sonuç
İmplant üstündeki dişin kırılması, çoğu zaman "implant kaybedildi" anlamına gelmez — ama neyin kırıldığı ancak muayeneyle anlaşılır. Bu yüzden en yanlış iki tepki, paniklemek ve beklemek. Doğru olan: bölgeyi kullanmayın, parçayı saklayın, kliniği arayın. Ve onarımdan sonra asıl soruyu sormayı unutmayın — bu kırık neden oldu ve tekrarını ne engelleyecek?
Sık sorulan sorular
Kırılan parçayı yapıştırabilir miyim? Hayır. Ağız içinde kullanılmak üzere tasarlanmamış yapıştırıcılar hem dokulara zarar verebilir hem de altındaki yapıyı değerlendirmeyi zorlaştırır. Parçayı saklayın ve kliniği arayın.
Ağrım yok, acele etmem gerekmiyor değil mi? Ağrının olmaması sorunun olmadığını göstermez. Açıkta kalan bir bağlantı bölgesi temizlik ve doku sağlığı açısından sorun oluşturabilir [3]. Ayrıca bölgeye binen yük devam ederse tablo büyüyebilir.
İmplantın tamamını yeniden yaptırmam gerekir mi? Bu, hangi parçanın etkilendiğine ve kemikteki kısmın durumuna bağlıdır [1]. Görünen kısımdaki bir kırıkla, kemikteki kısmı ilgilendiren bir sorun aynı şey değildir; karar muayene ve görüntülemeden sonra verilir [2].
Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene ile kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Hangi parçanın etkilendiği ve ne yapılacağı ancak klinik muayene ve görüntüleme ile belirlenebilir. Bu yazıda onarım yöntemi, ürün ya da süre önerilmemektedir.