İmplant ve Protez

İmplantın Tutmaması Neden Olur?

Elindeki diş röntgeni filmini ışığa tutarak inceleyen bir hekim

İmplantın "tutmaması" tek bir tablo gibi konuşulur ama aslında en az iki farklı sürecin ortak adıdır — ve ikisi farklı zamanlarda, farklı nedenlerle olur.

Kısa cevap

İmplant, kemikle birleşerek tutunur. MouthHealthy bu süreci osseointegrasyon olarak adlandırıyor: kemik implantın çevresinde büyür ve onu yerinde tutar; kelimenin karşılığı "kemikle birleşir" [1]. İmplantın tutmaması, ya bu birleşmenin hiç kurulamaması (erken dönem) ya da kurulduktan sonra çevredeki kemiğin kaybedilmesi (geç dönem) demektir.

Bu ayrım önemli, çünkü nedenleri ve sonrasında yapılacaklar tamamen farklı.

Erken dönem: birleşme kurulamaz

İyileşme döneminde implant kemikle bütünleşemez. MouthHealthy, osseointegrasyonun zaman aldığını ve bazı hastaların yapay diş takılmadan önce implantın tamamen bütünleşmesini aylarca beklemesi gerekebileceğini belirtiyor [1].

Bu dönemde belirleyici olan etkenler:

  • Kemiğin miktarı ve niteliği. AAP, ideal implant adayının implantı destekleyecek yeterli kemiğe sahip olması gerektiğini belirtiyor [2]
  • Enfeksiyon
  • İyileşme dönemindeki yükleme — bölgenin erken ve fazla zorlanması
  • Sigara. AAP, sigarayı peri-implant hastalığı risk faktörleri arasında sayıyor [3]; ADA da tütün kimyasallarının diş etlerini tahriş ettiğini belirtiyor [4]
  • Genel sağlık durumu. AAP, ideal adayın genel ve ağız sağlığının iyi olmasını belirtiyor [2]; diyabet de risk faktörleri arasında sayılıyor [3]

Geç dönem: kemik kaybedilir

İmplant başarıyla bütünleşmiştir, yıllarca sorunsuz kullanılmıştır — ve sonra çevresindeki kemik kaybedilmeye başlar. Bu tablonun adı peri-implantitis.

AAP'nin tanımı: peri-implant hastalıkları implant çevresindeki yumuşak ve sert dokuları etkileyen iltihabi durumlardır. Doğal bir dişte olduğu gibi bakteriler implantın tabanında, diş eti çizgisinin altında birikir; zamanla bu bakteriler dokuyu tahriş eder, iltihaba yol açar ve erken yakalanmazsa implantın altındaki kemik yapısının bozulmasına neden olur [3].

AAP tabloyu ikiye ayırıyor [3]:

  • Peri-implant mukozit — iltihap yalnızca yumuşak dokuda, kemik kaybı yok. Erken yakalandığında başarıyla tedavi edilebilir ve geri döndürülebilir
  • Peri-implantitis — kemikte de bozulma var; genellikle cerrahi tedavi gerektirir

Yani geç dönem kayıplarının çoğu, aslında zamanında fark edilmemiş bir mukozitle başlıyor.

Riski artıran etkenler

AAP'nin listesi net: önceden periodontal hastalık tanısı, kötü plak kontrolü, sigara ve diyabet [3].

Bu liste iki şeyi gösteriyor. Birincisi, implant kararının yalnızca kemik yeterliliğiyle ilgili olmadığı — ağzın genel durumu da belirleyici. İkincisi, bu etkenlerin çoğunun yönetilebilir olduğu.

Belirtiler neler?

AAP, peri-implant hastalıklarının belirtilerinin diş eti hastalığı belirtilerine benzediğini söylüyor: implant çevresinde kızarık ya da hassas diş etleri, fırçalarken kanama [3].

Buna eklenebilecek diğer uyarılar:

  • İmplantta ya da üzerindeki kronda oynama
  • Isırma hissinin değişmesi
  • İmplant çevresinde diş eti kenarının geri çekilmesi
  • Bölgeden kötü koku ya da tat gelmesi
  • Bölgede ağrı ya da baskı hissi

En önemli nokta şu: hareket eden bir implant beklenmez. Bu bulgu ertelenmemelidir.

Neden fark edilmiyor?

Çünkü implant çürümez ve ağrı geç gelir. "Yapay bir şey, sorun çıkarmaz" varsayımı, çevresindeki canlı dokunun izlenmesi gerektiğini gölgeliyor.

AAP bu yüzden implantların kapsamlı periodontal değerlendirmenin parçası olarak rutin biçimde izlenmesinin gerekli olduğunu belirtiyor [3]. Aynı kaynak, implantların da doğal dişler gibi düzenli fırçalama, diş ipi ve kontrol gerektirdiğini vurguluyor [3].

Tekrar denenebilir mi?

Bu, kayıp yaşayan kişilerin ilk sorusu ve cevabı duruma bağlı. Belirleyici olan şeyler: kaybın nedeni, kalan kemik miktarı, yumuşak dokunun durumu ve altta yatan risk etkenlerinin kontrol edilip edilemediği.

Kemik yetersizse, kemik hacmini artırmaya yönelik işlemler gündeme gelebilir. AAP, üst çene arka bölgede kemik yetersizliğinde sinüs tabanının yükseltilerek implant için kemik geliştirilmesini (sinüs augmentasyonu) tarif ediyor [5]; çene kemiğindeki defektlerde ise boşluğun kemik ya da kemik yerine geçen materyalle doldurulmasını (ridge modifikasyonu) aktarıyor [6].

Ancak sıra önemli: önce nedenin kontrol edilmesi. Sigara sürüyorsa, plak kontrolü sağlanmadıysa ya da periodontal tablo yönetilmediyse, yeni implant aynı koşullara girer.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

  • İmplant ya da üzerindeki kron oynuyorsa — bekletmeyin
  • İmplant çevresinde kızarıklık, hassasiyet ya da kanama varsa [3]
  • Isırma hissiniz değiştiyse
  • İmplant çevresinde diş eti geri çekilmiş görünüyorsa
  • Bölgeden kötü koku, tat ya da akıntı geliyorsa
  • İyileşme döneminde ağrı artıyorsa
  • Rutin takip randevunuzu atlamayın [3]

Sonuç

İmplantın tutmaması, malzemenin bir kusuru olarak değil çevresindeki dokunun hikâyesi olarak okunmalı. Erken dönemde kemikle birleşme kurulamaz; geç dönemde kurulan birleşme kaybedilir. İkisinin ortak noktası şu: her ikisinde de belirleyici olan etkenlerin çoğu — plak kontrolü, sigara, periodontal durum — önceden bilinen ve yönetilebilen etkenler. Bu yüzden implantın geleceği, takıldığı gün değil sonraki her kontrolde belirlenir.

Sık sorulan sorular

İmplantım sallanıyor, geçer mi? Hayır, hareket eden bir implant beklenen bir durum değildir ve kendiliğinden düzelmez. Bu, ya birleşmenin kurulamadığını ya da çevresindeki kemiğin kaybedildiğini düşündürür [1, 3]. Bekletmeden hekiminize başvurun.

Sigara içiyorum, implant yaptırabilir miyim? Bu karar hekiminizin değerlendirmesine bağlıdır. Ancak AAP sigarayı peri-implant hastalığı risk faktörleri arasında sayıyor [3] ve ADA tütünün diş etlerini tahriş ettiğini belirtiyor [4]. Bu bilgiyi işlem öncesinde hekiminizle açıkça konuşmak, planlamayı doğrudan etkiler.

İmplantı kaybettim, aynı yere yenisi yapılabilir mi? Duruma bağlıdır: kalan kemik miktarı, yumuşak dokunun durumu ve kaybın nedeni belirleyicidir. Kemik yetersizse hacmi artırmaya yönelik işlemler değerlendirilebilir [5, 6]. Karar klinik ve radyolojik değerlendirmeyle verilir.

Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene ile kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. İmplant kaybının nedeni ancak klinik muayene ve radyolojik değerlendirmeyle belirlenir; bu yazıda başarı ya da kayıp oranı verilmemektedir. Oynayan bir implant için bekletmeden başvurun.

Kaynaklar ve ileri okuma

  1. Implants — American Dental Association (MouthHealthy)
  2. Dental Implant Procedures — American Academy of Periodontology (AAP)
  3. Peri-Implant Diseases — American Academy of Periodontology (AAP)
  4. Smoking — American Dental Association (MouthHealthy)
  5. Sinus Augmentation — American Academy of Periodontology (AAP)
  6. Ridge Modification — American Academy of Periodontology (AAP)

Kaynak seçimi ölçütleri için kaynak politikası sayfasına bakabilirsiniz.